Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir?

Çoğu insan kripto para piyasasını Bitcoin veya Ethereum ile özdeşleştirir. Halk arasında dijital para piyasası ile eşanlamlı olsalar da, geçen yıl şu anda popülerliğin zirvesine çıkmakta olan başka bir araç yaratıldı. Ve bu şaşırtıcı değildir. Yeni sektör sadece kripto piyasasında gerçek bir devrim haline gelmekle kalmayıp tüm finansal sistemi değiştirebilir.

DeFi, arama motorlarında en popüler ve en çok aranan kelimelerden biri haline geldi. Bu ilginin geçerli bir gerekçesi var. Bu sektör, hem bireysel kuruluşlar hem de büyük kurumlar için önemli yatırım avantajları sağlar.

Defi Nedir?

Merkezi olmayan (Decentralized) ve finans (Finance) kelimelerinin kısaltması olarak karşımıza çıkan “DeFi”, adından da anlaşılacağı gibi herhangi bir merkeze bağlı olmayan ve herhangi bir otoriteye ihtiyaç duymayan, Blockchain ağları üzerine inşa edilmiş finansal sisteme verilen addır.

Merkezsiz finans, geleneksel finansal sisteme karşın hızla büyüyen bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Blockchain ve kripto para odaklı merkezsiz finans, dünyanın dört bir yanındaki insanlara yeni finansal fırsatlara erişim imkanı sunuyor.

Bu fikrin ortaya çıkışı, kazançlarını dijital para birimlerine dayandıran insanların finansal yapılar yaratma arzusuyla ilişkilidir. DeFi sayesinde bankalar ve aracılar gibi geleneksel sistemle ilgili kurumların katılımı olmadan finansal faaliyetlerde bulunmak mümkün hale geliyor. Bu tür aksiyon, piyasa işleyişinin dinamiklerini önemli ölçüde etkiler, bürokrasiyi azaltır ve maliyetleri sınırlandırır.

Neden DeFi’ye yatırım yapmaya değer?

2021’in başlangıcı, DeFi için rekor kırdı. Bu sektördeki varlıkların çoğunun değeri sadece 30 gün içinde ortalama % 20 büyüdü. Bu süre zarfında değeri % 100 artan kaynaklar da var! 2021 yılının ilk 10 günü, tüm DeFi sektörünün 15,7 milyar ABD dolarından 23 milyarın üzerine çıkmasıyla sonuçlandı. Bitcoin ve Ethereum’un yüksek fiyatları da dahil olmak üzere birçok faktörün birikimi, tüm sektör için itici bir güç haline geldi ve fiyatlarını yukarı çekti. Uzmanlar tarafından yapılan analizler, bunun yeni bir yükselişin başlangıcı olduğunu gösteriyor.

DeFi sektörü yalnızca bireysel yatırımcılar arasında ilgi uyandırmakla kalmıyor. Pek çok kurumsal kuruluş da oyuna giriyor ve merkezi otoritelerin dayattığı düzenlemelerden bağımsız olacak bir finans sektörü oluşturmada ileriye dönük çözümleri destekliyor. Bu nedenle, giderek daha fazla kurum DeFi projelerine katılmaya ve bu sektöre yatırım yapmaya başlıyor.

DeFi’ın Gelişimi

DeFi’ı bir proje olarak kabul etmek yerine bir konsept olarak tanımlamak çok daha doğru olacaktır. 2018 yılının başlarında MakerDAO’nun (Merkezi Olmayan Özerk Kuruluş) popülerleşmesi ile birlikte, ortaya çıkan bir sistemdir. İlk olarak farklı isimler ile adlandırılan bu konsept, daha sonrasında ise merkeziyetsiz Blockchain sistemi üzerine çalışan şirketlerin bir araya gelmesiyle “DeFi” adını almıştır. Türkçe’ye ise “Merkeziyetsiz Finans” adıyla geçmiştir.

Geleneksel finans ile karşılaştırıldığında, DeFi aracıları ortadan kaldırarak getiri potansiyelini artırır. Ayrıca geleneksel finansal hizmetlere erişimde sorun çeken insanlar, merkezsiz finans aracılığıyla bu hizmetlerden kolaylıkla yararlanabilir. Merkezsiz finans büyük ölçüde otonomdur, sansüre dayanıklıdır ve internet bağlantısı olan herkes tarafından erişilebilir. Aynı zamanda şeffaftır ve size kendi varlıklarınız üzerinde kanıtlanabilir bir sahiplik sağlayabilir yani başka bir ifadeyle size “kendi bankanız olma” şansını tanır.

En Popüler DeFi coin’leri

Merkezsiz finansla birlikte DeFi coin’leri de büyük bir popülariteye ulaştı. Rehberimizin bu kısmında en popüler DeFi coin’lerine kısaca değineceğiz.

Maker (MKR): Maker, DAI stabil coin’leri bünyesinde çalışan Ethereum tabanlı bir kripto para birimi projesidir. Maker, LINK’in hemen ardından DeFi alanındaki en büyük ikinci projesi olarak gösteriliyor. Maker’ın amacı kullanıcılara stabil kripto para ve merkezsiz rezerv bankası hizmeti sunmaktır.

Aave (LEND)Ethereum ağında çalışan bir borç verme platformu olan Aave (LEND) en önemli merkezsiz finans (DeFi) platformlarından bir tanesi. Aave (LEND) aracılığıyla kullanıcılar, fonlarını borç vererek faiz getirisi elde edebilir.

Synthetix Network Token (SNX): Ethereum ağında geliştirilmiş bir diğer ERC-20 token’ı Synthetix Network Token (SNX), kullanıcılarının kripto paralarını kullanarak hisse senetleri, değerli metaller ve diğer Blockchain ağları arasında etkileşim kurmasına olanak sağlıyor.

Dai (DAI): Yukarıda da belirttiğimiz üzere DAI, USD destekli bir karşı desteklenen bir stabilcoin’dir. Bu nedenle, Dai ile al sat yaparak kâr etme olasılığı çok düşük. USDT, USDC ve BUSD gibi USD destekli popüler birkaç stabil kripto para birimi olmasına rağmen, DAI daha ölçeklenebilir ve esnek olacak şekilde tasarlanması nedeniyle ön plana çıkıyor. Yeterli  teminata sahip oldukları sürece herkes kendi DAI token’larını oluşturabilir.

Compound (COMP): Comp, Compound sisteminin yerel kripto para birimidir. Comp yatırımcıları Compound protokolündeki değişikliklerde ve güncellemelerde söz sahibi olurlar.

Chainlink (LINK): En popüler defi token’larından biri olan Chainlink (LINK) ödeme servisleri ve Blockchain ağları arasında köprü kurmayı hedefliyor. 2017 yılında kullanıma sunulan Chainlink’in (LINK) ERC-20 token’ı olduğunu da belirtmeden geçmeyelim.

Merkezsiz Finans (DeFi) Hangi Soruna Çözüm Getiriyor?

Şu anda dünyanın dört bir yanında yaklaşık 1,7 milyar insanın geleneksel finansal hizmetlerden yararlanamadığı belirtliliyor, merkezsiz finans uygulamaları insanlara kendi bankaları olma fırsatını sunarak engelleri aşmayı hedefliyor.

Merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları hiçbir şekilde aracıya ihtiyaç duymaz, taraflar arasındaki olası anlaşmazlık durumunda nihai kararı kodlar verir. Aracıların ortadan kaldırılmasıyla maliyetler de azaltılmış olur.

Merkezsiz Finans’ın (DeFi) Kullanım Alanları Neler?

Merkezsiz finans (DeFi) ile borç alma ve borç verme platformları, finansal hizmetler uygulamaları, merkezsiz pazar yerleri geliştirilebilir. Şu anda hali hazırda geliştirilen birçok uygulama bu alanlarda hizmet veriyor. Geleneksel finansal sisteme çok iyi bir alternatif olacağı düşünülen merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları ile ayrıca kullanıcılar sahip oldukları varlıkları tokenize edebilir.